آب، جنگ، بازسازی و فرصت بازبینی

کشورمان از حیث بازسازی خسارت های مادی جنگی، تجربه زمان جنگ تحمیلی هشت ساله با صدام را دارد با این تفاوت که در جنگ تحمیلی هشت ساله با صدام، بازسازی ها عمدتاً متمرکز بر مناطق مسکونی بود و در جنگ رمضان عمدتاً متمرکز بر زیرساخت های کشور. هر چند در بازسازی های مناطق مسکونی امکان تغییرات جغرافیای محل و جابجایی کمتر فراهم می شود ولی در همان بازسازی های زمان جنگ تحمیلی هشت ساله نیز مشاهده شد که عدم توجه به شرایط حقوقی، اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی، منطقه و ساکنین محلی، نتوانست هزینه های انجام شده را به شکل مطلوب و پایدار، حفاظت نماید. (مورد مشخص در این خصوص بازسازی شهر هویزه است که علی رغم هزینه های هنگفت انجام شده برای آن، امّا تغییرات بعدی ساکنین محلی در کارهای عمرانی انجام شده، شکل و شمایل شهر و منازل را از مطلوبیت مورد انتظار خارج نموده و هزینه های صورت گرفته را کم اثر نمود.)در مورد بازسازی خسارات مادی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه کشورمان امّا اینگونه نیست زیرا بخش اعظم خسارات، متوجه زیرساخت های کشورمان بوده است، و با توجه به اینکه مالک اصلی این زیر ساخت ها در اکثر موارد، مستقیم یا غیر مستقیم دولت می باشد و یا به عبارتی جنبه ملی دارند (نه محلی و یا خصوصی) لذا در خصوص این بخش از خسارات این فرصت فراهم است تا در مورد جا یابی، تکنولوژی و حتی ضرورت حفظ آنها برای کشور، بررسی مجدّدی صورت گیرد. مورد مشخص قابل ذکر، فولاد مبارکه اصفهان است، که استان اصفهان از جهت مصارف آب این صنعت و فشار آن بر منابع محدود آب استان، و آلودگی های زیست محیطی آن (هوا و پساب و ضایعات) در عذاب است (به این نکته توجه شود که تولید هر تن فولاد بسته به فناوری بکارگرفته شده حدوداً نیاز به 20 تا 50 مترمکعب آب دارد و در فولاد مبارکه اصفهان با توجه تکنولوژی بکار گرفته شده و استفاده از سیستم بازچرخانی آب و آبهای بازیافتی -که فشار به منابع آب شیرین مورد نیاز را می تواند کاهش دهد- وابستگی این شرکت به آب شیرین در شرایط فعلی، حدوداً بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب در سال می باشد). بر اساس اطلاعات کلی موجود، خرابی بسیار گسترده ایجاد شده در این صنعت به واسطه جنگ رمضان (از بین رفتن بیش از پنجاه درصد هزینه ساخت) به اندازه ای است که ساخت مجدد آن باید مورد بررسی قرار گیرد. وجود چنین شرایطی، این امکان را فراهم می نماید تا در بازسازی مجدد، بطور جّد، محل جغرافیایی آن با لحاظ قرار دادن منافع ملی (در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی) و مبانی آمایش سرزمینی، مورد بررسی دقیق قرار گیرد (که البته مسئولان و مردم استان اصفهان نیز بارها از مشکلات آن گله مند بوده اند و تحمّل آن را در استان اصفهان، به صلاح ندانسته اند و مضافاً اینکه از ابتدا نیز جا یابی آن زیر سوال بوده است). حال با توجه به شرایط ناخواسته پیش آمده و با توجه به شرایط جغرافیایی کشورمان (و همان طور که در مطالعات اصلی جا یابی این صنعت پیش بینی شده بود) در نظر گرفتن مکانی در سواحل خلیج فارس (و یا دریای عمان) برای برپایی مجدد این صنعت عظیم، منطقی به نظر می رسد. این شرایط برای همه زیر ساخت های خسارت دیده ای که چنین شرایطی دارند فراهم است، لذا به دولت پیشنهاد می شود تا از هم اکنون این امکان را در دستور کار خود قرار دهد و بازسازی مجدد چنین زیر ساخت هایی را به دور از هر گونه شتاب زدگی، موکول به بررسی مجدّد مطالعاتی و رعایت اصول آمایش سرزمین بنماید.