به مناسبت بیست و یکمین سالگرد بزرگترین سیلاب تاریخ حوضه دز
بزرگترین گردهمایی وسمیناری که می توانست برپا شود. بدون هیچ گونه پیش بینی وتدارکی آماده برگزاری می شد.مهمانان بسیاری به سرعت به این کنفرانس دعوت می شدند وبرای آنها کارت حضور صادر می شد.در سالن جشن برای همه مدعوین عرصه حضور بود.. در روز 22 اسفند 1383 در چندین نقطه ایران زمین ضیافتی به افتخار زندگی و طبیعت برگزارمی گردید و تله زنگ با افتخار تمام میزبان یکی از این گردهمایی ها بود.
مهمانان به سرعت می آمدند و پس از حضوری پرشور شتابان به سوی جنوب رهسپار می شدند. از الیگودرز ,درود,زالکی و حتی داران سربازان طبیعت که در نبرد برای آزادی و رهایی شرکت کرده بودند, با جاه وجلال و شکوه فراوان سر می رسیدند.از سوی دیگر مدعوینی شتابزده از سپیددشت و زاز پا به تالار می گذاشتند.برای شرکت در این جشن آنها خود را با گل و لای پوشانده بودند. و البته در این ضیافت باشکوه این بهترین زیور بود و مهمانان فخر زیبایی اینچنین خود را در هنگام حضور در باشگاه رقص تله زنگ به یکدیگر می دادند..
صدای سوت قطار به هیاهوی این میدان اضافه شد.آنها مهمانان سرزده و دعوت نشده بودند. ولی طبیعت با بخشش هر چه تمامتر مسافران قطار را در این نمایش بزرگ خود شریک کرد وآنها توانستند از لذت سرشار این رژه پرافتخار به سلامتی میزبان ,جامی از باده محبت سر بکشند.به هر یک از مسافران قطار, سوغاتی گرانبهایی به شکل یک خاطره شکوهمند از سخاوت این باشگاه اعطا می شد و آنها سرمست از این بزرگواری به همراه قطارشان تله زنگ را ترک کردند.
ابرها مرتب مهمانان جدیدی را به این پارتی می فرستادند.هیچ کس نمی توانست جلوی این جشن وپایکوبی را بگیرد.مهمانان این بزم از رزم می آمدند.آنها در جنگی شرکت کرده بودند که تلفاتی در آن نداده بودند و این چه جنگ عجیبی بود.در این نبرد شکوهمند , بازنده ای وجود نداشت. باران شدید کوهها را وادار به تسلیم کرده بود..مسلسل هواپیماهای آسمان, زنجیر اسرای زاگرس را نشانه گرفته بود و با مهارت تمام سربازانی از جنس روشنایی به میدان نبرد می فرستاد و آنها دوستان یخ زده خود را در آغوش می گرفتند و از گرمای خود آنها را از بند یخ آزاد می کردند و سپس به اتفاق رهسپار تله زنگ می شدند تا در جشن رهایی خود شرکت کنند.
گرمای باران ،امپراتوران دز را وادار به آزادسازی برفهای مانده بر کوهها این طلسم شدگان یخ زده کرده بود. حسادت برفهای بازمانده بر کوهها به راهیان تله زنگ که اکنون سیلابی خروشان شده بودند , تنها تراژدی این نمایش حماسی بود. صخره ها با همه عظمتشان با سکوت و تحسین فراوان فیلمبرداری این مجلس مجلل را بر عهده گرفتند تا در گرمای سوزان تابستان آینده خاطرات این بزم را با یکدیگر بازگو کنند.
حضور این سربازان پرشور و پیروز انسانهای مغرور را به وحشت افکنده بود.آدمی از مدتها پیش از درون چراغ جادوی دانش , غولی بزرگ را دعوت کرده بود تا در واپسین گذرگاه کوهستانی دز بایستد و درصورت حمله این مهمانان ناخوانده آنها را مهار و رام کند و سد دز این غول زورمند به انتظار مسافران تله زنگ بود که از لذت شرکت حضور در جشن همگی مست و غران بودند و تنها این غول افسانه ای بود که به روی ایشان لبخند زد و آنها را آرام نمود.
روزها بعد و در گرمای سوزان تابستان84 دیگر از آن شور و هیجان خبری نبود.مدتها پیش نبرد برای آزادی و جشن پیروزی در تله زنگ ,تنگ پنج و سپیددشت پایان یافته بود. ارتش آبی در پشت سدها به انتظار نوبت خود برای عبور بود و البته در گوش یکدیگر از نبرد بزرگ 22 اسفند83 داستان ها و حماسه ها می گفتند.
ایستگاه هیدرومتری تله زنگ در بالادست سد مخزنی دز که -خط آهن تهران-اهواز از آنجا می گذرد- , آخرین ایستگاه وپایه و مبنای محاسبات ورودی به مخزن سد دز می باشد.
.وسعت حوضه آبریز دز 17430 کیلومتر مربع است.رود دز از به هم پیوستن رودخانه های بختیاری و سزار در تنگ پنج نزدیکی مرز خوزستان و لرستان تشکیل می شود.متوسط آورد سالانه دز 8282 میلیون متر مکعب معادل 262 متر مکعب بر ثانیه می باشد.
سد مخزنی دز دارای2850 میلیون متر مکعب گنجایش است که 942 میلیون متر مکعب آن حجم مرده می باشداین سد در سال1342 آغاز به کار کرد و.نیروگاه دز نیز ظرفیت تولید 520 مگاوات را در ساعت داراست.همچنین این نیروگاه وظیفه خطیر کنترل فرکانس برق کشور را عهده دار است.این سد در ایام آذر لغایت نیمه اردیبهشت هر سال با احتمال سیلاب مواجه است و خطرناکترین این سیل ها در روز 22 اسفند 83 رخ داد. متوسط ورودی سیل در این روز 5689 متر مکعب بر ثانیه گزارش شد که بی سابقه ترین آمار در تاریخ آن به شمار می آید و پیک لحظه ای آن نیز در ساعت 13 آن روز به 8474 متر مکعب بر ثانیه رسید که . این آب پیش از ورود به مخزن دز از تله زنگ عبور می کند.در عرض دو روز در تنگ پنج 295 میلیمتر ، درسپیددشت 247 میلیمتر و در تله زنگ 176 و در شول آباد 272 میلیمتر باران امد سیلاب فوق با شستن بستر و گل ولای بسیاربالادست رسوب قابل ملاحظه ای به مخزن می آورد که به دلیل عدم آبخیز داری و همچنین تاخیر در ساخت سدهای بالادست سبب کاهش حجم مفید مخزن گردید.
حوضه دز سیلابهای سنگین بسیاری به خود دیده است که سیل 6 فروردین با دبی ورودی روزانه 4158 متر مکعب بر ثانیه ، سیل 26 فروردین 1395 با دبی 4397 متر مکعب بر ثانیه ،20 بهمن 84 با 4124 متر مکعب بر ثانیه ،10 فروردین 77 با 4571 متر مکعب بر ثانیه ،9 آذر 73 با 4419 متر مکعب بر ثانیه و 13 اسفند 65 با 3551 متر مکعب بر ثانیه و…از آن جمله هستند. ولی سیل 22 اسفند 83 با دبی 5689 مترمکعب بر ثانیه بسیار شدیدتر بوده است.
این سیل در سایرحوضه ها نیز مشکل تولید کرد ازجمله فرازبند سد در حال ساخت کارون چهار را ویران کرد.
سیل اسفند83 پاییز و زمستان خشک آن سال را پایان بخشید و مخزن آن سد را که 1400 میلیون متر مکعب حجم خالی داشت به سرعت پر نمود و در ادامه سرریز فراوانی معادل 1840 میلیون متر مکعب (برابر 96درصد حجم مفید و65 درصد حجم کلی مخزن) را به دلیل عدم گنجایش به پایین دست تخلیه کرد.این در حالی بود که پیش از سیلاب بیم خشکسالی می رفت.و اکنون نوزدهمین سالگرد این سیلاب است و امیدواریم اینک سیل مشابه ولی بدون خسارتی نازل شود
اما منظره گذشتن سیل در روز 22 اسفند83 با آن حجم آب از تله زنگ ضیافت باشکوهی بود که ما به آن دعوت نشدیم و آن را ندیدیم و تنها مسافران در حال گذر قطار , متصدی ایستگاه , کوههای تله زنگ و خداوند بزرگ درآن شرکت کردند. به امید بارش باران و از بین رفتن خشکسالی
